Frans Masereel Centrum is een plek waar nationale en internationale artiesten, onderzoekers en grafisch ontwerpers verblijven, ontmoeten en experimenteren.

Masereeldijk 5
2460 Kasterlee, BE

kunsten & erfgoed
< back

Residenties '19

Tom Liekens

Mijn werk bestaat uit monumentale schilderijen met een specifieke beeldtaal. Een steeds terugkerende onderwerp in mijn oeuvre is de natuur in haar kunstmatige vorm, zoals we die bijvoorbeeld kennen uit dierentuinen en natuurhistorische musea. Of de manier waarop landschappen en dieren werden voorgesteld doorheen de kunstgeschiedenis, in sprookjes of in films. Mijn werk is doorspekt van de kunst en cultuurhistorische citaten.

Mijn grafische werken maken, dankzij mijn verblijven in het Frans Masereel Centrum, een wezenlijk deel uit van mijn artistieke praktijk, evenwaardig aan mijn geschilderd werk. Ik durf te stellen dat ik dankzij mijn residenties in Masereel centrum werkelijk gebeten ben door grafiek en al haar beeldende mogelijkheden. Ik denk dat mijn grote collages een nieuwe en actuele benadering van grafiek is die ik graag verder uitdiep.
Tiki

Ik zou tijdens mijn verblijf graag één of twee grote collages willen maken die het eclectische interieur van een zogenaamde ‘Tiki bar’ uitbeeld. Een collage die bestaat uit tientallen houtsneden, monotypen en kopies. De werken zouden vormelijk een verderzetting en uitdieping zijn van de werken die ik tijdens mijn twee vorige verblijven creëerde maar thematisch iets nieuws zijn.

Inhoudelijk

Het begrip Tikicultuur ontstond rond de jaren ‘30 van de twintigste eeuw in de Verenigde Staten. De stijl is geïnspireerd op de tikisnijkunst uit de Maoricultuur.

In de jaren ‘40 en ‘50 werd de interesse in de Polynesische cultuur versterkt door Amerikaanse soldaten die na de Tweede Wereldoorlog terugkwamen uit de Pacific en doordat Hawaï in 1959 een deelstaat werd van de Verenigde Staten.

De tikicultuur leidde in de VS tot de opening van zogenaamde Tiki bars, waar exotische cocktails werden geschonken in een tropisch decor. De cultuur had verder invloed op het inrichten van themarestaurants, pretparkattracties, films, muziek (geïnspireerd op Hula), meubilair en tropisch vormgegeven cocktails. De architectuur alsook de inrichting is een vreemde mix van jaren ‘50 modernisme gecombineerd met een ‘primitieve’, etnische stijl: de Jetsons ontmoeten er de Flintstones.

Ik vind dit cultuurfenomeen erg fascinerend: het zegt zowel iets over de Westerse expansiedrang, haar clichématige kijk op andere culturen, het banaliseren van die culturen, globalisering, popcultuur en ons exotisch verlangen. De Tikicultuur heeft niks meer te maken met de oorspronkelijke culturen van de Polynesische volkeren, maar is een Amerikaanse idealisering, banalisering en uitvergrotinghiervan . In het puriteinse Amerika van de jaren ‘50 droomden velen graag over exotische eilanden in de Stille Zuidzee waar de eilandbewoners, nog niet ver
giftigd door de moderne beschaving in harmonie met de natuur leven ( ‘de nobele wilde’) en de vrije liefde beleven ( met het ‘uitdagende hoeladansende eilandmeisje’).

Dit zogenaamde oriëntalisme of exotisme is van alle tijden. Tijdens het kolonialisme projecteerden de Europeanen al hun wensbeelden op de “exotische” wereld van het vreemde. Ze ontwikkelden stereotypen en clichés over het vreemde. Ook in de kunst zijn er ontelbare voorbeelden: van Delacroix, over Gaughin tot Elvis.

Ironisch genoeg heeft deze Amerikaanse popcultuur de eigenlijke cultuur van Hawaï volledig verdrongen: het cliché heeft het hier van de realiteit gehaald. Het toerisme maakte de exotische droom werkelijk.

Vormelijk

Het exotische interieur van een Tiki-bar bestaat volledig uit houtsnijwerk; zowel de muren, het plafond en de vele decoratieve versieringen en beelden. Het laat zich dan ook ideaal vertalen in houtsneden. Beeld en materiaal vallen hier perfect samen. Het verwijst ook indirect naar de houtsneden van Gaughin, en later naar de Duitse expressionisten die zich eveneens lieten inspireren op beeldjes uit Oceanië.
De houtsneden zou ik in een grote collage samenkleven met monotypes (van houten planken, tropische planten, bamboe, sjablonen en behangmotieven) en kopies.

Algemene residentie
04.01.2016 - 12.02.2016

 

Tom Liekens

Huidige residenten

Toekomstige residenten

ontwerp: Lauren Grusenmeyer & Raf Vancampenhoudtspatie webdesign, Antwerpen